Nazywano je bramą do Legnicy. Niezwykła historia Miłkowic koleją pisana

Były czasy, gdy niemal w każdej rodzinie w Miłkowicach był kolejarz. Kolej dawała tu pracę, łączyła pokolenia i wyznaczała rytm codziennego życia. Miejscowość miała własną parowozownię, warsztaty, kolejowy klub sportowy, dom kultury, a nawet kino. W okresie największej świetności miejscowe zaplecze PKP zatrudniało około dwóch tysięcy osób. Dziś ta niezwykła historia wraca za sprawą odnowionej Izby Pamięci Kolejarskiej, której uroczyste otwarcie odbędzie się już w sobotę, 21 listopada.

Historia kolei w Miłkowicach sięga 1845 roku. Jak przypomina Marek Żak, historyk związany z Muzeum Miedzi w Legnicy, w opracowaniu „Kolejowe DNA Miłkowic”, opublikowanym w „Magazynie Pokładowym” Kolei Dolnośląskich, 1 października tego roku uruchomiono linię kolejową z Legnicy do Bolesławca. Jedną ze stacji na tej trasie były ówczesne Arnsdorf, czyli dzisiejsze Miłkowice.

Z biegiem lat niewielka miejscowość przekształciła się w jeden z najważniejszych węzłów kolejowych regionu, nazywany „bramą do Legnicy”. Powstały tu parowozownia, warsztaty, rozbudowana infrastruktura towarowa i zaplecze techniczne. Kolej stała się największym pracodawcą i fundamentem lokalnej społeczności.

Życie wokół kolei

Po II wojnie światowej do Miłkowic przybywali polscy kolejarze, często wraz z całymi rodzinami. Wielu z nich zostało tutaj na stałe, wiążąc z koleją nie tylko swoje życie zawodowe, ale również przyszłość kolejnych pokoleń.

Jak wynika z gminnego „Planu Odnowy Miejscowości Miłkowice”, w okresie największego rozwoju miejscowe zaplecze Polskich Kolei Państwowych, obejmujące między innymi lokomotywownię i warsztaty, zatrudniało około dwóch tysięcy osób. Węzeł towarowy stanowił główne źródło utrzymania mieszkańców, a Miłkowice miały charakter typowego osiedla kolejarskiego.

Kolejarskie życie nie kończyło się jednak wraz z ostatnim gwizdkiem lokomotywy.

Jak opisuje Marek Żak, w Miłkowicach działał kolejowy Klub Robotniczy, później Dom Kultury, w którym organizowano przedstawienia teatralne, koncerty, spotkania i zabawy. Funkcjonowały amatorskie zespoły artystyczne, a pod koniec lat 60. nawet zespół big-beatowy.

Miejscowość miała również własne kino „Pokój”, dysponujące ponad 160 miejscami. Działały kolejowa biblioteka, szkoła przyzakładowa i klub sportowy, którego tradycje kontynuowali później Czarni Miłkowice.

To właśnie w takich miejscach toczyło się życie lokalnej społeczności. Kolej nie była jedynie zakładem pracy. Tworzyła więzi, tradycje i poczucie wspólnoty.

Gdy kolej zaczęła znikać

Przemiany gospodarcze i restrukturyzacja PKP przyniosły jednak bolesne zmiany. Zatrudnienie zaczęło gwałtownie spadać, a wraz z nim kurczyło się znaczenie kolejowego zaplecza.

Zgodnie z danymi zawartymi w gminnym Planie Odnowy Miejscowości liczba pracowników PKP zmniejszyła się dziesięciokrotnie. Wiele obiektów kolejowych, które przez dziesięciolecia stanowiły charakterystyczny element miejscowego krajobrazu, po 2000 roku zostało wyburzonych.

Dla mieszkańców oznaczało to nie tylko utratę miejsc pracy, ale również koniec pewnej epoki.

Pozostały jednak wspomnienia dawnych kolejarzy, rodzinne fotografie, dokumenty, mundury i przedmioty przechowywane przez kolejne pokolenia.

Ocalą od zapomnienia

Teraz kolejarskie dziedzictwo Miłkowic zyska nową oprawę. Po kilku miesiącach prac remontowych i przygotowań Gminny Ośrodek Kultury i Sportu zaprezentuje odnowioną Izbę Pamięci Kolejarskiej.

Wystawa, rozmieszczona w dwóch pomieszczeniach, poprowadzi zwiedzających przez kolejne etapy historii miejscowości – od narodzin kolei i rozwoju węzła przed 1945 rokiem, przez powojenne lata świetności, aż po przemiany ostatnich dziesięcioleci.

Jak informuje GOKiS w Miłkowicach, ekspozycja została zaplanowana w oparciu o około 200 eksponatów, wśród których znalazły się kolejarskie mundury, fotografie, dokumenty, narzędzia pracy i pamiątki związane z życiem społecznym. Wystawę wzbogacają multimedia, nagrania wspomnień świadków historii, archiwalia oraz makieta stacji kolejowej.

To opowieść nie tylko o parowozach, torach i dworcach, ale przede wszystkim o ludziach, którzy przez dziesięciolecia tworzyli kolejarskie Miłkowice.

Otwarcie odnowionej Izby Pamięci Kolejarskiej odbędzie się w sobotę, 21 listopada, o godz. 16.30 w siedzibie GOKiS w Miłkowicach przy ul. Wojska Polskiego 77.

Organizatorzy zapraszają byłych i obecnych kolejarzy, ich rodziny, miłośników kolejnictwa oraz wszystkich mieszkańców Miłkowic i okolic.

Tego samego dnia o godz. 18.00 w sali GOKiS w Siedliskach odbędzie się koncert „Dżentelmeni Polskiej Estrady”, podczas którego publiczność usłyszy utwory znanych przedstawicieli polskiej sceny muzycznej. Wstęp na oba wydarzenia jest bezpłatny.

Odnowienie Izby Pamięci Kolejarskiej zostało dofinansowane kwotą 304 419 zł ze środków programu „Izby Pamięci” – programu własnego Narodowego Instytutu Muzeów – 2026, pochodzących z budżetu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Przeczytaj także

Nowe na stronie